ಶಿಫಾರಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆ: ನೀವು ಮುಂದೆ ಏನನ್ನು ನೋಡಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಹೇಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ?

ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಓದಿದಂತೆ ಮೊಬೈಲ್ ಹೊಸ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವುದು ಹೇಗೆ?

ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಆ್ಯಪ್ ತೆರೆದ ತಕ್ಷಣ ನೀವು ನೋಡಲು ಬಯಸಿದ ವಿಷಯವೇ ಮೊದಲ ವಿಡಿಯೋವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್‌ಸ್ಟಾಗ್ರಾಮ್ ನಿಮ್ಮ ನೆಚ್ಚಿನ ಅಡುಗೆಯ ರೀಲ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ತಂದು ಸುರಿಯುತ್ತದೆ. ಅಮೆಜಾನ್ ಅಥವಾ ಫ್ಲಿಪ್‌ಕಾರ್ಟ್ ನೀವು ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಸ್ತುವನ್ನೇ ರಿಯಾಯಿತಿ ದರದಲ್ಲಿ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಅದ್ಭುತವನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಕೇವಲ ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಅಲ್ಲ; ಅದರ ಹಿಂದಿರುವುದು ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (ರೆಕಮೆಂಡೇಶನ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಅಥವಾ Recommendation System). ಇದು ನಿಮ್ಮ ಡಿಜಿಟಲ್ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತುಗಳನ್ನು ಸದಾ ಗಮನಿಸುತ್ತಾ ನಿಮ್ಮ ಆಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕಹಾಕುವ ಚುರುಕಾದ ಗಣಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.

ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ: ಮೊದಲನೆಯದು 'ಹಿಂದೆ ನೋಡಿದ ವಿಷಯಗಳ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಆಧಾರದ ಶಿಫಾರಸು' (ಕಂಟೆಂಟ್-ಬೇಸ್ಡ್ ಫಿಲ್ಟರಿಂಗ್ ಅಥವಾ Content-based Filtering). ನೀವು ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ನೋಡಿದ ವಿಡಿಯೋದ ಕಲಾವಿದರು, ಭಾಷೆ ಅಥವಾ ವಿಷಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅದೇ ಬಗೆಯ ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಇದು ತರುತ್ತದೆ. ಎರಡನೆಯದು 'ಸಮಾನ ಆಸಕ್ತಿಯ ಜನರ ಇಷ್ಟಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಸುವ ವಿಧಾನ' (ಕೊಲಾಬರೇಟಿವ್ ಫಿಲ್ಟರಿಂಗ್ ಅಥವಾ Collaborative Filtering). ನಿಮ್ಮಂತೆಯೇ ವಿಡಿಯೋಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುವ ಇತರ ಜನರ ಹವ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ವಿಷಯಗಳ ಗಣಿತ ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ (ವೆಕ್ಟರ್ ಎಂಬೆಡ್ಡಿಂಗ್ಸ್ ಅಥವಾ Vector Embeddings) ಹೋಲಿಸಿ, ಅವರು ಇಷ್ಟಪಟ್ಟ ಆದರೆ ನೀವು ಇನ್ನೂ ನೋಡದ ಹೊಸ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಪರದೆಗೆ ತರುತ್ತದೆ.

ಪುಸ್ತಕದಂಗಡಿಯ ಚತುರ ಮಾಲೀಕನ ಕಥೆ

ಇದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿಮ್ಮ ಊರಿನ ಹಳೆಯ ಪುಸ್ತಕದಂಗಡಿಯ ಒಬ್ಬ ಚತುರ ವ್ಯಾಪಾರಿಯನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಆತ ಅಂಗಡಿಗೆ ಬರುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಗ್ರಾಹಕನ ಅಭಿರುಚಿಯನ್ನು ನೆನಪಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುತ್ತಾನೆ. ನೀವು ಅಂಗಡಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಆತ ನಿಮ್ಮ ಹಳೆಯ ಖರೀದಿಯ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಮೆಲುಕು ಹಾಕುತ್ತಾನೆ.

ನೀವು ಒಂದು ಪತ್ತೇದಾರಿ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಇಷ್ಟಪಟ್ಟು ಕೊಂಡುಕೊಂಡರೆ, ಮುಂದಿನ ಬಾರಿ ನೀವು ಬಂದಾಗ ಆತ, 'ಕಳೆದ ವಾರ ನೀವು ಕೊಂಡ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಇಷ್ಟಪಟ್ಟ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಓದುಗರು ಈ ಹೊಸ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ದರು, ಅವರಿಗೂ ಇದು ತುಂಬಾ ಹಿಡಿಸಿತು, ನಿಮಗೂ ಖಂಡಿತ ಇಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ' ಎಂದು ಕೈಗಿಡುತ್ತಾನೆ. ಆತನ ಆ ಶಿಫಾರಸು ಬಹುತೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ನಿಮಗೆ ಸರಿಹೊಂದುತ್ತದೆ.

ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಆಯ್ಕೆಗಳಿಂದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಪಟ್ಟಿ ಆರಿಸಿ (ಕ್ಯಾಂಡಿಡೇಟ್ ಜನರೇಷನ್ ಅಥವಾ Candidate Generation), ನಂತರ ಇಷ್ಟವಾಗುವ ಸಂಭವನೀಯತೆಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಣಿ ನೀಡಿ (ಡೀಪ್ ರ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕೋರಿಂಗ್ ಅಥವಾ Deep Ranking), ಏಕತಾನತೆ ತಪ್ಪಿಸಲು ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಮರುಹೊಂದಿಸುತ್ತದೆ (ರೀ-ರ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಅಥವಾ Re-ranking). ಇದರಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಸಮಯ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಒಂದೇ ವಿಷಯದ ಸಂಕುಚಿತ ಜಾಲದಲ್ಲಿ (ಫಿಲ್ಟರ್ ಬಬಲ್ ಅಥವಾ Filter Bubble) ಸಿಲುಕುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಹೊಸ ಗ್ರಾಹಕ ಬಂದಾಗ ಮಾಹಿತಿ ಕೊರತೆಯಿರುವಾಗ (ಕೋಲ್ಡ್-ಸ್ಟಾರ್ಟ್ ಸಮಸ್ಯೆ ಅಥವಾ Cold-start Problem) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಜನಪ್ರಿಯ ವಿಷಯಗಳಿಂದ ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ.

ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಶಿಫಾರಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ?

ಇಂದು ನಾವು ಬಳಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರ್ಜಾಲ ಸೇವೆಯ ಹಿಂದೆಯೂ ಈ ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್ ಸದ್ದಿಲ್ಲದೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ: ಭಾರತವೊಂದರಲ್ಲೇ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಜನರು ಪ್ರತಿದಿನ ಈ ಶಿಫಾರಸುಗಳ ಮೂಲಕ ಹೊಸ ಸುದ್ದಿ, ಸಿನೆಮಾ ಮತ್ತು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

• ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ವಿಡಿಯೋ ವೇದಿಕೆಗಳು: ನೀವು ಒಂದು ಹಳೆಯ ಕನ್ನಡ ಹಾಡನ್ನು ಕೇಳಿದ ತಕ್ಷಣ, ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಅದೇ ಗಾಯಕರು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಇತರ ಮಧುರ ಗೀತೆಗಳ ನಿರಂತರ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ ನುಡಿಸುತ್ತದೆ.
• ಆನ್‌ಲೈನ್ ಶಾಪಿಂಗ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳು: ನೀವು ಒಂದು ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ಹುಡುಕಿದಾಗ, ಅದಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಬ್ಯಾಕ್ ಕವರ್, ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಗಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಜರ್‌ಗಳನ್ನು ಪರದೆಯ ಕೆಳಗೆ ತಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
• ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳ ನ್ಯೂಸ್ ಫೀಡ್: ನಿಮ್ಮ ಆಸಕ್ತಿ, ಸ್ನೇಹಿತರ ವಲಯ ಮತ್ತು ನೀವು ಚರ್ಚಿಸುವ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪೋಸ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಪದೇಪದೇ ನಿಮ್ಮ ಕಣ್ಣೆದುರು ತರುತ್ತದೆ.
• ಆಹಾರ ವಿತರಣಾ ಆ್ಯಪ್‌ಗಳು: ರಾತ್ರಿಯ ಊಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೀವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆರ್ಡರ್ ಮಾಡುವ ಮಸಾಲೆ ದೋಸೆ ಅಥವಾ ನೆಚ್ಚಿನ ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಮುಖಪುಟದಲ್ಲೇ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್‌ನ ಬಲೆಯಿಂದ ಪಾರಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಸಮಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ದಾರಿಗಳು

ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ನೀಡುವ ಶಿಫಾರಸುಗಳು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವು ನಮ್ಮನ್ನು ಒಂದೇ ಬಗೆಯ ಆಲೋಚನೆಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಹಾಕುವ ಅಪಾಯವಿರುತ್ತದೆ. ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ನಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲೇ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ:

• ಸರ್ಚ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಮತ್ತು ವೀಕ್ಷಣಾ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಅಳಿಸಿ: ಆ್ಯಪ್‌ಗಳ ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್ಸ್‌ಗೆ ಹೋಗಿ ಹಳೆಯ ಹಿಸ್ಟರಿಯನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಿ. ಇದರಿಂದ ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್ ನಿಮ್ಮ ಹಳೆಯ ಹವ್ಯಾಸಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಹೊಸ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
• ಆಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಬಟನ್ ಬಳಸಿ: ನಿಮಗೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದ ಅಥವಾ ಸಮಯ ವ್ಯರ್ಥ ಮಾಡುವ ವಿಡಿಯೋಗಳು ಕಂಡಾಗ, ಮೂರು ಚುಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಒತ್ತಿ 'ಆಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲ' ಎಂದು ತಿಳಿಸಿ. ಇದರಿಂದ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅಂತಹ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ.
• ವಿಭಿನ್ನ ಮತ್ತು ಹೊಸ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿ ಓದಿ: ಕೇವಲ ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಬರುವ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನೋಡುವ ಬದಲು, ನೀವೇ ಸ್ವತಃ ಸರ್ಚ್ ಬಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಲೇಖಕರು, ವಿಜ್ಞಾನ ಅಥವಾ ಸಾಹಿತ್ಯದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿ ಓದುವ ಹವ್ಯಾಸ ರೂಢಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ.

ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ನಮ್ಮ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ನೆರವಾಗಲಿ, ಆದರೆ ನಾವು ಏನನ್ನು ಯೋಚಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವೇ ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಬಿಡಬಾರದು. ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಹುಡುಕಿ ಅರಿಯುವ ಕುತೂಹಲ ನಮ್ಮದಾಗಿದ್ದಾಗ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ರಪಂಚವು ನಮ್ಮ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಸುಂದರ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗುತ್ತದೆ.