Deepfake detector: ವಿಡಿಯೋ ನಕಲಿಯೇ ಎಂದು ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೇ?

ವೀಡಿಯೊ ಅಸಲಿಯೋ ಅಥವಾ ನಕಲಿಯೋ ಎಂದು ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಹೇಗೆ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ?

ಚುನಾವಣೆಯ ಮುನ್ನಾದಿನ ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕರೊಬ್ಬರು ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡುವ ವೀಡಿಯೊವೊಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಳ್ಗಿಚ್ಚಿನಂತೆ ಹರಡುತ್ತದೆ. ಜನರು ಆ ವೀಡಿಯೊ ನೋಡಿ ಬೆಚ್ಚಿಬೀಳುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ವಾಟ್ಸಾಪ್ ಗ್ರೂಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಶುರುಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೈಬರ್ ತಜ್ಞರು ಬಂದು, 'ಇದು ಎಐ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ನಕಲಿ ವೀಡಿಯೊ' ಎಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸಾಕ್ಷಿ ಸಮೇತ ಘೋಷಿಸುತ್ತಾರೆ! ಬರಿಗಣ್ಣಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ನೈಜವೆನಿಸುವ ವೀಡಿಯೊವನ್ನು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಹೇಗೆ ಸುಳ್ಳು ಎಂದು ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ? ಈ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗುವುದೇ ನಕಲಿ ವೀಡಿಯೊ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ ತನಿಖಾ ತಂತ್ರಾಂಶ (ಡೀಪ್‌ಫೇಕ್ ಡಿಟೆಕ್ಟರ್ ಅಥವಾ Deepfake Detector).

ಈ ಫೋರೆನ್ಸಿಕ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಮಾನವ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣಿಸದ ಜೈವಿಕ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ವೀಡಿಯೊ ಮುಖಾಂತರ ರಕ್ತಪರಿಚಲನೆಯ ಲಯ ಅಳೆಯುವ ವಿಧಾನದ (ರಿಮೋಟ್ ಫೋಟೋಪ್ಲೆಥಿಸ್ಮೋಗ್ರಫಿ ಅಥವಾ rPPG) ಮೂಲಕ ಮುಖದ ರಕ್ತನಾಳಗಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಬಣ್ಣ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಕಣ್ಣಿನ ಪಾಪೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳಕಿನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರತಿಫಲನ (ಕಾರ್ನಿಯಲ್ ರಿಫ್ಲೆಕ್ಷನ್ಸ್ ಅಥವಾ Corneal Reflections) ಮತ್ತು ವೀಡಿಯೊದ ಪಿಕ್ಸೆಲ್ ಗಣಿತದಲ್ಲಿನ ಅಗೋಚರ ದೋಷಗಳನ್ನು (ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಲ್ ಆರ್ಟಿಫ್ಯಾಕ್ಟ್‌ಗಳು ಅಥವಾ Spectral Artifacts) ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಾಚೀನ ಕಲಾಕೃತಿ ಪರೀಕ್ಷಕ ಮತ್ತು ನೇರಳಾತೀತ ಬೆಳಕಿನ ಹೋಲಿಕೆ

ಇದನ್ನು ಮ್ಯೂಸಿಯಂನಲ್ಲಿ ಶತಮಾನಗಳ ಹಳೆಯ ತೈಲವರ್ಣ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಒಬ್ಬ ಅನುಭವಿ ಕಲಾ ಪರೀಕ್ಷಕನಿಗೆ ಹೋಲಿಸಬಹುದು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಆ ಚಿತ್ರವು ರಾಜರ ಕಾಲದ್ದೇ ಎಂದು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಪರಿಣತನು ಕೋಣೆಯ ದೀಪಗಳನ್ನು ಆರಿಸಿ, ಆ ಚಿತ್ರದ ಮೇಲೆ ನೇರಳಾತೀತ (ಯುವಿ) ಬೆಳಕನ್ನು ಬೀರುತ್ತಾನೆ.

ಆ ಚಿತ್ರವು ನಕಲಿಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಬಣ್ಣಗಳು ಯುವಿ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಮೋಸ ಬಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಡೀಪ್‌ಫೇಕ್ ಡಿಟೆಕ್ಟರ್‌ಗಳು ಇದೇ ತರ್ಕವನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತವೆ: ಎಐ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ವೀಡಿಯೊಗಳಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣು ರೆಪ್ಪೆ ಮಿಟುಕಿಸುವ ಸಹಜ ಆವರ್ತನ (ಬ್ಲಿಂಕ್ ರೇಟ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಅಥವಾ Blink Rate Analysis) ಮತ್ತು ಮುಖದ ಅಂಚುಗಳ ಕೃತಕ ಜೋಡಣೆಯ (ಅಸಹಜ ಗಡಿ ದೋಷಗಳು ಅಥವಾ Edge Inconsistencies)ಂತಹ ಗಣಿತದ ತಪ್ಪುಗಳು ಕಲೆಯಾಗಿ ಉಳಿದಿರುತ್ತವೆ.

ಆದರೆ ವಂಚಕರು ಡಿಟೆಕ್ಟರ್ ಅನ್ನು ಯಾಮಾರಿಸಲು ಹೂಡುವ ಹೊಸ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು (ಅಡ್ವರ್ಸರಿಯಲ್ ದಾಳಿಗಳು ಅಥವಾ Adversarial Attacks) ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಮಾನ್ಯವಾಗುವ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ (ಡಿಜಿಟಲ್ ಫೋರೆನ್ಸಿಕ್ ತನಿಖೆ ಅಥವಾ Forensic Verification) ಕೇವಲ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಸ್ಕೋರ್ ಸಾಲದು; ಅನುಭವಿ ಮಾನವ ತಜ್ಞರ ತನಿಖೆಯೂ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ಸೈಬರ್ ಕ್ರೈಮ್ ವಿಭಾಗಗಳು ನಕಲಿ ವೀಡಿಯೊಗಳ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ತಡೆಯಲು ವಿಶೇಷ ಕಣ್ಗಾವಲು ಘಟಕಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿವೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಯಾವುದೇ ಸಂಶಯಾಸ್ಪದ ವೀಡಿಯೊ ಕಂಡಾಗ ಅಧಿಕೃತ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್-ಚೆಕ್ ತಾಣಗಳಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿ ಸುಳ್ಳುಸುದ್ದಿ ಹರಡುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವ ಮೂಲಕ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸೌಹಾರ್ದತೆ ಕಾಪಾಡಲು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ನೆರವಾಗಬಹುದು.

ಡೀಪ್‌ಫೇಕ್ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಇಂದಿನ ಮಿತಿಗಳು

ಯಾವುದೇ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಡಿಟೆಕ್ಟರ್ ನೂರಕ್ಕೆ ನೂರು ನಿಖರವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ನೆನಪಿನಲ್ಲಿಡಬೇಕು:

• ಕಡಿಮೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ವೀಡಿಯೊಗಳಲ್ಲಿ ಗೊಂದಲ: ವಾಟ್ಸಾಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬಾರಿ ಫಾರ್ವರ್ಡ್ ಆಗಿ ಮಸುಕಾದ ವೀಡಿಯೊಗಳಲ್ಲಿ ನೈಜ ದೃಶ್ಯವನ್ನೂ ಎಐ ನಕಲಿ ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ.
• ಸಂಕೋಚನದಿಂದ ಜೈವಿಕ ಸಂಕೇತಗಳ ನಾಶ: ವೀಡಿಯೊ ಕಂಪ್ರೆಷನ್ ಆದಾಗ ಚರ್ಮದ ರಕ್ತಪರಿಚಲನೆಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಂಕೇತಗಳು ಅಳಿಸಿಹೋಗಿ ಡಿಟೆಕ್ಟರ್ ವಿಫಲವಾಗಬಹುದು.
• ಉಚಿತ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಡಿಟೆಕ್ಟರ್‌ಗಳ ಸುಳ್ಳು ಫಲಿತಾಂಶಗಳು: ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಉಚಿತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳು ಯಾವುದೇ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುರಾವೆಯಿಲ್ಲದೆ ಸುಳ್ಳು ಸಂಶಯವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಬಹುದು.

ವೀಡಿಯೊ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆ ತಿಳಿಯಲು ನಾಗರಿಕರು ಪಾಲಿಸಬೇಕಾದ ಕ್ರಮಗಳು

ಯಾವುದೇ ಸಂಶಯಾಸ್ಪದ ವೀಡಿಯೊ ಕಂಡಾಗ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಮುನ್ನ ಈ ಸರಳ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ:

• ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್-ಚೆಕ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ: ಬೂಮ್ ಲೈವ್, ಆಲ್ಟ್ ನ್ಯೂಸ್ ಅಥವಾ ಪಿಐಬಿ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ ಚೆಕ್‌ನಂತಹ ಅಧಿಕೃತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಆ ವೀಡಿಯೊವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿವೆಯೇ ಎಂದು ನೋಡಿ; ಸುಳ್ಳು ಸುದ್ದಿಯ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆ ಅಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಣ ಬಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ರಿವರ್ಸ್ ಇಮೇಜ್ ಸರ್ಚ್ ಮಾಡಿ: ವೀಡಿಯೊದ ಮುಖ್ಯ ಫ್ರೇಮ್‌ನ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಶಾಟ್ ತೆಗೆದು ಗೂಗಲ್ ಲೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹುಡುಕಿ ಮೂಲ ಘಟನೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ; ಹಳೆಯ ವೀಡಿಯೊಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ಧ್ವನಿ ಜೋಡಿಸಿರುವ ಮೋಸವನ್ನು ಇದು ಹಿಡಿದುಹಾಕುತ್ತದೆ.
• ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪ್ರಚೋದಿಸುವ ವೀಡಿಯೊಗಳನ್ನು ಫಾರ್ವರ್ಡ್ ಮಾಡಬೇಡಿ: ಮತೀಯ ಅಥವಾ ರಾಜಕೀಯ ದ್ವೇಷ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಯಾವುದೇ ವೀಡಿಯೊ ಕಂಡಾಗ ದೃಢೀಕರಣವಿಲ್ಲದೆ ಇತರರಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಬೇಡಿ.

ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವಂಚನೆಯ ನಡುವಿನ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಜಾಗರೂಕತೆ ಮತ್ತು ವಿವೇಕವೇ ಅಂತಿಮ ರಕ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ. ಅನುಮಾನಿಸಿ, ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ನಂತರವೇ ನಂಬುವುದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಡಿಜಿಟಲ್ ನಾಗರಿಕನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆಯನ್ನು ಅರಿಯುವ ಈ ಜಾಗೃತಿಯೇ ಸಮಾಜದ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ನೆಮ್ಮದಿಯ ಮೂಲಾಧಾರ.